Workshops

Op basis van de workshops die ik heb gevolgd voel ik mij inmiddels aanzienlijk digitaal vaardiger. Daarnaast heb ik de minor Digitale Geletterdheid gevolgd. Hoewel deze minor geen onderdeel was van het ICT-portfolio, heeft deze opleiding wel in belangrijke mate bijgedragen aan mijn ontwikkeling. Door het volgen van de minor heb ik extra kennis en vaardigheden verworven die ik bewust toevoeg aan mijn professionele gereedschapskist.

 

Gevolgde Workshops

  1. Mediawijsheid
  2. Computational thinking
  3. ICT Vaardigheden
  4. Informatievaardigheden
  5. Classdojo 

Mediawijsheid

Moeilijkheid

Voorafgaand aan de workshop had ik geen duidelijk beeld van wat ik kon verwachten. Juist de start van de workshop maakte direct helder wat werd bedoeld met het centrale thema: in een tijdperk waarin AI steeds geavanceerder wordt, is niet alles wat je ziet of leest vanzelfsprekend betrouwbaar. De openingsoefening bestond uit het analyseren van nieuwsberichten en beelden die door AI waren gegenereerd of gemanipuleerd. Hierdoor werd direct duidelijk hoe lastig het kan zijn om onderscheid te maken tussen echt en nep nieuws.

Ik vond het bijzonder leerzaam om te ervaren hoe taalgebruik, beeldkeuze, bronvermelding en context de geloofwaardigheid van een bericht beïnvloeden. De uitleg en oefeningen over signalen van desinformatie, deepfakes en AI-gegenereerde teksten waren waardevol, omdat zij handvatten boden om bewuster en kritischer met digitale informatie om te gaan.

Samenvattend stond deze workshop in het teken van kritisch kijken naar informatie in een digitale samenleving: hoe beoordeel je de betrouwbaarheid van nieuws, welke rol speelt AI daarin, en hoe kunnen verschillende mensen dezelfde informatie anders interpreteren? De workshop was vernieuwend en heeft mijn kennis over mediawijsheid en AI duidelijk verdiept. De modules waren overzichtelijk opgebouwd en goed te volgen. Hoewel er af en toe complexe begrippen en Engelse termen werden gebruikt, droeg dit bij aan de uitdaging. Ik heb de moeilijkheidsgraad als passend ervaren en vond het niveau goed aansluiten bij mijn eigen ontwikkeling.

 

Toepasbaarheid

Door het volgen van deze workshop heb ik geleerd om systematischer en kritischer naar digitale informatie te kijken. Het onderscheiden van echt en nep nieuws blijft complex, maar ik beschik nu over concrete strategieën om bronnen te controleren, vragen te stellen bij beelden en teksten, en leerlingen te leren twijfelen voordat zij informatie voor waar aannemen. Deze kritische houding is essentieel voor een leerkracht die mediawijsheid in de klas wil bevorderen.

 

De uitgevoerde AI-opdracht acht ik zeer geschikt voor gebruik in de bovenbouw. Leerlingen kregen bijvoorbeeld verschillende nieuwsberichten voorgelegd, waarvan sommige door AI waren gegenereerd. Zij moesten in groepjes beoordelen welke berichten betrouwbaar waren en hun keuzes beargumenteren. Deze werkvorm sluit goed aan bij de belevingswereld van leerlingen, die dagelijks met online nieuws en sociale media te maken hebben. De workshop heeft mij veel inspiratie gegeven om het thema nepnieuws en AI structureel te integreren in mijn lessen.

 

Minpunten

Ik kan geen wezenlijke minpunten aan deze workshop toekennen. De inhoud is helder, actueel en goed gestructureerd. De gekozen werkvormen zijn praktisch uitvoerbaar en sluiten goed aan bij het niveau van de bovenbouw. Wel vraagt de toepassing in de klas om voldoende tijd en begeleiding, omdat het onderwerp complex is en snel kan leiden tot oppervlakkige conclusies. Met goede nabespreking biedt de workshop echter een sterke basis om mediawijsheid en kritisch denken verder te ontwikkelen binnen het curriculum.

Computational thinking

Moeilijkheid

Computational thinking was voor mij aanvankelijk een nieuw en vrij abstract begrip. Hoewel ik het begrip regelmatig tegenkwam in het kader van de 21-eeuwse vaardigheden, had ik nog weinig concreet beeld bij de praktische betekenis ervan. In deze workshop kreeg ik de mogelijkheid om stap voor stap kennis te maken met de verschillende denkprocessen die onder computational thinking vallen, waardoor het begrip geleidelijk aan steeds duidelijker werd.

De opbouw van de workshop heb ik als prettig en overzichtelijk ervaren. Theorie en praktijk werden voortdurend met elkaar verbonden, waardoor ik de aangereikte concepten direct kon toepassen in de opdrachten. Een centrale activiteit was de *snoepautomaat-opdracht*, waarin deelnemers zelf de rol van handelingen en knopjes vervulden. Door gezamenlijk een steeds complexere schakeling te ontwerpen, werd zichtbaar hoe belangrijk het is om duidelijk, volledig en in de juiste volgorde te werken. Wanneer een handeling niet het gewenste resultaat opleverde, moest er worden gedebugd: analyseren waar het probleem zat en het stappenplan aanpassen.

De koppeling met het programma Scratch zorgde voor verdere verdieping. Met behulp van blokken werd een digitale schakeling opgebouwd die alleen functioneerde wanneer de logica correct was. Vervolgens werd deze programmatuur zichtbaar gemaakt op de micro:bit, waardoor abstract denken direct werd gekoppeld aan een concreet eindproduct. Deze werkwijze heeft mij geholpen om computational thinking te begrijpen als logisch redeneren en gestructureerd nadenken over processen. De moeilijkheidsgraad heb ik als passend ervaren: uitdagend, maar goed te volgen door de heldere uitleg en de praktische insteek.

 

Toepasbaar

De toepasbaarheid van deze workshop in het basisonderwijs is groot. Juist doordat computational thinking niet beperkt blijft tot ICT-lessen, maar geïntegreerd kan worden in meerdere vakgebieden, biedt deze aanpak veel mogelijkheden. De snoepautomaat-opdracht is zeer geschikt om leerlingen op een concrete manier te laten ervaren wat een algoritme is en waarom nauwkeurigheid essentieel is.

De vervolgstap naar Scratch maakt het mogelijk om deze denkstappen te vertalen naar digitaal handelen. Leerlingen leren plannen, fouten herkennen en hun aanpak bijstellen. Het zichtbaar maken van het programma op de micro:bit versterkt dit leerproces, omdat abstracte code direct wordt gekoppeld aan een zichtbaar resultaat. Deze aanpak sluit goed aan bij de midden- en bovenbouw en bij de doelen van Digitale Geletterdheid.

De workshop heeft mij veel inspiratie gegeven om computational thinking structureel en doelgericht in te zetten binnen mijn lessen, met aandacht voor probleemoplossend vermogen, logisch redeneren en reflectie.

 

Minpunten

Een belangrijk aandachtspunt is de begeleiding bij individuele opdrachten. Wanneer leerlingen zelfstandig werken met Scratch of vergelijkbare programma’s, is intensieve ondersteuning noodzakelijk. In een volle klas is het niet altijd mogelijk om ieder kind voldoende individuele hulp te bieden bij het debuggen en bij het begrijpen van fouten.

Daarnaast vraagt deze manier van werken om voldoende tijd en voorbereiding. Zonder een zorgvuldige instructie bestaat het risico dat leerlingen vooral technisch bezig zijn, zonder het onderliggende denkproces volledig te doorgronden. Met een goede opbouw en duidelijke begeleiding vormt deze workshop echter een zeer waardevolle basis voor het ontwikkelen van computational thinking in het basisonderwijs.

ICT Basisvaardigheden

Moeilijkheid

Terugkijkend op deze workshop heb ik vooral veel nieuwe inzichten opgedaan op het gebied van privacy en digitale veiligheid. Voorafgaand aan de workshop dacht ik dat ik redelijk goed wist hoe veilig ik online bezig was. Omdat dit onderwerp de afgelopen jaren veel in het nieuws is geweest, ging ik ervan uit dat mijn basiskennis voldoende was. Tijdens de workshop merkte ik echter dat mijn kennis op dit gebied nog vrij oppervlakkig was.

Een van de meest confronterende onderdelen vond ik de uitleg over wat er daadwerkelijk gebeurt met bestanden en gegevens die op het internet worden geplaatst. Ik was mij er onvoldoende van bewust dat foto’s, documenten en persoonlijke gegevens vaak niet slechts op één plek worden opgeslagen, maar worden gekopieerd, verspreid en soms langdurig bewaard op verschillende servers, vaak zelfs buiten Europa. Hierdoor werd duidelijk dat informatie die eenmaal online staat, in veel gevallen niet meer volledig te verwijderen is.

Daarnaast heb ik geleerd om kritischer te kijken naar de vraag wat je wel en niet op het internet zou moeten plaatsen. Persoonlijke gegevens zoals adresgegevens, geboortedata, burgerservicenummers en foto’s van kinderen blijken veel gevoeliger te zijn dan ik vooraf besefte. De workshop maakte inzichtelijk hoe deze informatie kan worden misbruikt voor identiteitsfraude, phishing of ongewenste profilering.

Ook het onderwerp dataverzameling en toestemming kwam uitgebreid aan bod. Ik ontdekte dat veel websites en apps meer gegevens verzamelen dan strikt noodzakelijk is voor hun functioneren. Door beter te letten op privacy-instellingen en gebruiksvoorwaarden kan een gebruiker zelf meer controle houden over zijn digitale sporen. De moeilijkheidsgraad heb ik als passend ervaren: de begrippen waren soms complex, maar door concrete voorbeelden werd de inhoud goed begrijpelijk. Deze verdieping acht ik essentieel voor iedere leerkracht die leerlingen wil begeleiden in veilig en verantwoord internetgebruik.

Toepasbaar

De kennis over privacy en digitale veiligheid is direct toepasbaar binnen de schoolpraktijk. Scholen werken dagelijks met grote hoeveelheden persoonsgegevens van leerlingen, ouders en medewerkers. Denk hierbij aan leerlingdossiers, toetsresultaten, handelingsplannen, observatieverslagen en foto’s. Het is daarom essentieel dat leerkrachten weten welke gegevens zij mogen verzamelen, opslaan en delen, en onder welke voorwaarden dit is toegestaan.

Als leerkracht heb je hierin een belangrijke verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld bij het gebruik van digitale leermiddelen, het delen van foto’s op de schoolwebsite of sociale media en het versturen van leerlinggegevens per e-mail. Deze wetgeving kan niet alleen worden gebruikt als kader voor professioneel handelen, maar ook als uitgangspunt voor lessen over privacy en veilig internetgebruik.

Door leerlingen te leren welke informatie zij beter niet online kunnen zetten en hoe zij hun privacy kunnen beschermen, draagt de school bij aan digitale weerbaarheid. Zo wordt privacybescherming een vast onderdeel van de pedagogische opdracht van de school.

Minpunten

Een belangrijk minpunt is de hoeveelheid informatie die in korte tijd wordt aangeboden. Door het brede en complexe karakter van het onderwerp is het begrijpelijk dat sommige onderdelen als moeilijk worden ervaren en minder goed blijven hangen. Privacy en veiligheid vragen om herhaling en verdieping om werkelijk beklijvend te worden.

Daarnaast vraagt de toepassing in de klas om zorgvuldige begeleiding. Het bespreken van privacygevoelige onderwerpen vereist didactische vaardigheid en actuele kennis van wet- en regelgeving. Wanneer deze begeleiding ontbreekt, bestaat het risico dat leerlingen wel technisch vaardiger worden, maar onvoldoende bewust omgaan met hun eigen digitale verantwoordelijkheid.

Met een gefaseerde opbouw en structurele aandacht vormt deze workshop echter een zeer waardevolle basis voor het versterken van privacybewustzijn en veilig digitaal handelen binnen het basisonderwijs.

Informatievaardigheden

Moeilijkheid

Tijdens deze workshop werd duidelijk dat ik dagelijks met Word en PowerPoint werk, maar dat ik veel functies slechts op basisniveau gebruik. Met name de opmaak van teksten en het werken met stijlen en inhoudsopgaven in Word bleek voor mij leerzaam. Een concreet voorbeeld was het aanmaken van een automatische inhoudsopgave. Voorheen maakte ik deze vaak handmatig, terwijl ik nu heb geleerd hoe je met behulp van kopstijlen een inhoudsopgave automatisch kunt laten genereren en bijwerken. Dit bespaart niet alleen tijd, maar zorgt ook voor een consistente en professionele opmaak van documenten.

Daarnaast vond ik het onderdeel over sneltoetsen in Word bijzonder waardevol. Door te werken met combinaties zoals Ctrl+B voor vetgedrukte tekst, Ctrl+Z voor ongedaan maken en Ctrl+Shift+N voor het terugzetten naar standaardstijl, werd zichtbaar hoeveel efficiënter je kunt werken. Deze kleine handelingen maken in de dagelijkse praktijk een groot verschil.

De workshop over PowerPoint sloot hier goed op aan. Ik heb kennisgemaakt met verschillende functies die ik eerder nauwelijks gebruikte, zoals het werken met diamodellen, uitlijnfuncties en het consistent toepassen van lettertypes en kleuren via de basisdia. Een concreet voorbeeld was het ontwerpen van een lespresentatie waarbij alle dia’s automatisch dezelfde opmaak kregen door gebruik te maken van het diamodel. Dit zorgde voor een rustiger en professioneler geheel.

De moeilijkheidsgraad heb ik als passend ervaren. De uitleg was duidelijk en stapsgewijs opgebouwd. Hoewel sommige onderdelen bekend waren, bood de workshop voldoende verdieping om mijn vaardigheden merkbaar te verbeteren.

Toepasbaar

De toepasbaarheid van deze workshop in de schoolpraktijk is groot. Leerkrachten werken dagelijks met Word en PowerPoint bij het maken van lesmateriaal, ouderbrieven, handelingsplannen en presentaties. Het correct opmaken van teksten en het gebruik van automatische inhoudsopgaven is vooral relevant bij het schrijven van langere documenten, zoals schoolplannen of verslagen.

Het gebruik van sneltoetsen draagt bij aan efficiënter werken, wat in een drukke schoolorganisatie van grote meerwaarde is. Door deze vaardigheden toe te passen, kunnen leerkrachten tijd besparen en fouten in opmaak voorkomen.

Ook de kennis over PowerPoint is direct inzetbaar in de klas. Door gebruik te maken van diamodellen, duidelijke structuren en beperkte animaties kunnen presentaties overzichtelijker en didactisch sterker worden. Het voorbeeld waarbij een lespresentatie werd opgebouwd vanuit één vast sjabloon laat zien hoe eenvoudig kwaliteit en consistentie te realiseren zijn.

Daarnaast kunnen deze vaardigheden worden overgedragen aan leerlingen in de bovenbouw, bijvoorbeeld bij het maken van werkstukken en presentaties. Zo dragen Word en PowerPoint niet alleen bij aan de professionalisering van de leerkracht, maar ook aan de digitale vaardigheden van leerlingen.

Minpunten

Een mogelijk minpunt is dat de workshop zich vooral richt op basis- en middenniveau. Voor deelnemers die al zeer vaardig zijn in Word en PowerPoint, kan een deel van de inhoud als bekend worden ervaren. Daarnaast vraagt het aanleren van sneltoetsen en stijlen om herhaling; zonder structurele oefening bestaat het risico dat deelnemers terugvallen in oude werkwijzen.

Verder is de tijd beperkt om alle functies uitgebreid te behandelen. Met name PowerPoint biedt veel mogelijkheden die slechts globaal aan bod komen. Een vervolgsessie met verdieping, bijvoorbeeld gericht op didactisch ontwerpen van presentaties, zou de leeropbrengst verder kunnen vergroten.

Desondanks vormt deze workshop een solide basis voor het efficiënter en professioneler gebruik van Word en PowerPoint binnen het onderwijs.

Classdojo

Moeilijkheid

Naast de vier verplichte workshops vond ik deze workshop over ClassDojo bijzonder waardevol, omdat de nadruk lag op praktische toepassing. Mijn eerste kennismaking met ClassDojo vond plaats in Suriname. Daar gebruikte de leerkracht de app om zichtbaar te maken welke kinderen een beloning kregen voor hun werk en welke niet. Leerlingen spaarden punten en wanneer zij een vastgesteld aantal punten, bijvoorbeeld 1000, hadden bereikt, mochten zij een halfuur iets voor zichzelf doen. Deze manier van werken maakte mij nieuwsgierig naar de mogelijkheden van het programma.

In Nederland ben ik mij verder gaan verdiepen in ClassDojo en tijdens deze workshop heb ik geleerd hoe je het online platform in combinatie met de app effectief kunt inzetten. Ik ontdekte dat het systeem niet alleen geschikt is voor het belonen van individueel gedrag, maar ook voor klassikale beloningen. Daarnaast is het mogelijk om concreet te laten zien wat goed ging en wat minder goed ging, wat zowel voor leerlingen als voor de leerkracht zeer inzichtelijk is.

Ik vind belonen in principe een positieve manier om gedragsverandering te stimuleren, mits dit zorgvuldig en doelgericht wordt toegepast. Persoonlijk zou ik ClassDojo in eerste instantie introduceren als groepsproduct. Bij positieve gebeurtenissen, zoals netjes opruimen of goed samenwerken, zou de hele klas punten verdienen. Het lijkt mij waardevol om een programma als ClassDojo uiteindelijk schoolbreed in te zetten, waarbij het puntensysteem binnen de verschillende klassen op elkaar is afgestemd.

De moeilijkheidsgraad van de workshop heb ik als passend ervaren. De uitleg was helder en praktisch, waardoor ik na afloop goed wist hoe ik de verschillende functies kon gebruiken. Met name het werken met individuele en groepspunten, het geven van gerichte feedback en het instellen van beloningen vond ik leerzaam.

Toepasbaar

Ik acht ClassDojo zeer goed toepasbaar binnen vrijwel elke onderwijssetting. De app biedt veel mogelijkheden om gedrag, inzet en ontwikkeling zichtbaar te maken. Zowel individueel als klassikaal kunnen leerlingen punten verdienen, wat bijdraagt aan motivatie en betrokkenheid.

Een groot voordeel vind ik dat de app niet alleen laat zien wat goed gaat, maar ook waar nog aandacht nodig is. Dit maakt het systeem geschikt als gespreksinstrument, zowel met leerlingen als met ouders. Daarnaast vergroten de persoonlijke elementen, zoals het ontwerpen van een eigen ‘boppertje’ en het vieren van verjaardagen via ClassDojo, de betrokkenheid van leerlingen bij het systeem.

Tegelijkertijd vind ik dat het gebruik van ClassDojo altijd moet aansluiten bij de visie van de school. Er moet zorgvuldig worden nagedacht over welke gedragingen worden beloond, hoe vaak punten worden toegekend en welke doelen hiermee worden nagestreefd. Alleen wanneer het systeem bewust en consistent wordt ingezet, behoudt het zijn meerwaarde en blijft het ‘speciaal’ voor de leerlingen.

Minpunten

Ik kan geen directe minpunten toekennen aan de opzet van de workshop zelf. De workshop is geschikt als startpunt om kennis te maken met het beloningssysteem en de verschillende functies van ClassDojo. Wel ben ik van mening dat je na deze workshop niet direct zonder verdere voorbereiding kunt starten.

Het succesvol inzetten van ClassDojo vraagt om verdere verdieping en afstemming op de eigen groep. Niet alles sluit bij iedere klas aan en er moet zorgvuldig worden gekeken en uitgeprobeerd wat wel en niet werkt. Daarnaast is het belangrijk om te waken voor een te sterke focus op belonen, zodat de intrinsieke motivatie van leerlingen behouden blijft.

Met voldoende voorbereiding, duidelijke afspraken en reflectie kan ClassDojo echter een waardevolle toevoeging zijn aan het klassenmanagement en de pedagogische aanpak binnen het basisonderwijs.